Կառավարությունը վերջապես հիշեց մեքենաշինության մասին 
Ճյուղի ձեռնարկությունները ստացան արտոնություն

Սամվել Ավագյան

2009թ. առաջին կիսամյակում Հայաստանի մեքենաշինական ճյուղը թողարկել է Դ2.5 մլրդ-ի արտադրանք, որը արդյունաբերության նույնիսկ 1%-ը չի կազմում:

Հայաստանում մեքենաշինությունը կարծես թե վաղուց մոռացված ճյուղ է: Տնտեսական ոչ մի ծրագրում այս ոլորտի հետ մեծ հույսեր չեն կապվում:

Ժամանակին, ճիշտ է, բազմաթիվ մեքենաշինական գործարաններ ունեինք, որոնք խորհրդային տնտեսական համակարգում զգալի դերակատարում ունեին: Դրանցից շատերը խորհրդային հզոր ռազմաարդյունաբերական համալիրի մասն էին՝ համեմատաբար ժամանակակից տեխնոլոգիաներով ու որակյալ կադրերով:

Սակայն հայկական մեքենաշինությունը հետխորհրդային ժամանակահատվածում անմրցունակ դուրս եկավ: Մեր գործարանները հանդիսանում էին հզոր ու բարդ տեխնոլոգիական շղթայի մասնիկը, հետևաբար՝ առանց այդ շղթայի, ինքնուրույն շուկային հարմարվել չկարողացան:

Ավելի ճիշտ՝ անհրաժեշտ էին խոշոր ներդրումներ, նորարարական մոտեցումներ, սակայն 90-ականների «տարօրինակ» սեփականաշնորհումից հետո այլևս ոչ մի ներդրում չէր կարող փրկել մեր մեքենաշինությունը: Գործարանների մեծ մասը մաս-մաս քանդվեց և վաճառվեց,  իսկ տարածքները օգտագործվում են այլ նպատակներով:

2009թ. առաջին կիսամյակում Հայաստանի մեքենաշինական ճյուղը թողարկել է Դ2.5 մլրդ-ի արտադրանք, որը արդյունաբերության նույնիսկ 1%-ը չի կազմում: Այնուամենայնիվ, մեքենաշինական մի քանի ձեռնարկություն շարունակում է աշխատել, և կառավարությունը երեկվա որոշմամբ փորձել է նրանց օժանդակել:

Ըստ մեր տեղեկությունների՝ վերջին 15 տարում սա առաջին դեպքն է, երբ կառավարությունը փորձում է աջակցել մեքենաշինական ընկերություններին:

Կառավարության որոշմամբ՝ վեց ամսով երկարաձգվել է մեքենաշինական չորս ընկերությունների կողմից ներմուծված ապրանքների նկատմամբ կիրառված «Ժամանակավոր ներմուծում՝ վերամշակման համար» մաքսային ռեժիմի ժամկետը։

Որոշումը տարածվում է «ԱՄԱ Կոմպրեսոր», «Ավտոգեն-Մ», «Սարատովսկայա  գեներատորնայա կոմպանիա» և ԵՐՖՐԵԶ ընկերությունների վրա։

Էկոնոմիկայի նախարար Ներսես Երիցյանի կարծիքով՝ մաքսային ռեժիմի երկարաձգումն այս ընկերություններին հնարավորություն կտա խուսափել հարկային տույժերից և բնականոն կերպով շարունակել գործունեությունը:

«ԱՄԱ Կոմպրեսոր» ընկերությունը զբաղվում է կոմպրեսորային կայանների արտադրությամբ, որոնք արտահանվում են ԱՊՀ տարբեր երկրներ։ Ընկերությունը կնքել է գազի լիցքավորման թվով 24 կոմպրեսորային կայանների համար անհրաժեշտ նյութերի, համալրող դետալների և սարքավորումների մատակարարման պայմանագրեր՝ իտալական «Մեսմեր» ընկերության հետ։

Ընկերությունն արդեն գնորդներին առաքել է վեց կոմպրեսորային կայան, իսկ պայմանագրերով  մատակարարման ենթակա մնացած կայանների գծով ունի դժվարություններ՝ կապված համալրող դետալների և սարքավորումների ձեռքբերման հետ։

«Ավտոգեն-Մ» ընկերությունը, համագործակցելով Ռուսաստանի «Միդասոտ» ընկերության հետ, ավտոգենային սարքավորումներ է արտահանում Ռուսաստան։ Համաշխարհային ֆինանսատնտեսական ճգնաժամի հետևանքով Ռուսաստանի շուկայում կտրուկ նվազել է գազակտրիչների և գազայրիչների պահանջարկը, իսկ նախկինում առաքված սարքավորումների իրացման կտրուկ նվազման հետևանքով ձգձգվում են նաև ֆինանսական փոխանցումները՝ զրկելով ընկերությանը հումք ու նյութեր ձեռք բերելու հնարավորությունից։

«Սարատովսկայա գեներատորնայա կոմպանիա» ընկերությունը 2007թ. իր մասնաճյուղն է հիմնադրել Երևանում՝ միջին հզորության էլեկտրական մեքենաների նախագծման, արտադրման և ՌԴ շուկայում իրացման նպատակով։

ԵՐՖՐԵԶ ընկերությունը հանդիսանում է Հայաստանում ունիվերսալ ֆրեզերային հաստոցներ արտադրող միակ ձեռնարկությունը։ 2008թ. ապրիլին պայմանագիր է կնքել ռուսական «Ինտեխկոմ» կազմակերպության հետ՝ մինչև 2012թ. ամսական 30 ֆրեզերային հաստոցի արտահանման վերաբերյալ։

Այդ նպատակով ընկերությունը ներմուծել է մի շարք կոմպլեկտավորող սարքավորումներ և կազմակերպել է նշված հաստոցների արտադրությունը՝ ստեղծելով մոտ 100 աշխատատեղ։ Սակայն ճգնաժամն այստեղ ևս խառնել է հաշիվները: Ռուսաստանում հաստոցների նկատմամբ  պահանջարկի անկման պատճառով «Ինտեխկոմը» խնդրել է ժամանակավորապես հետաձգել հաստոցների առաջին խմբաքանակի առաքումը։