Կենսաթոշակային բարեփոխումները հետաձգվում են
Հայաստանը դեմոգրաֆիկ ճգնաժամի մեջ է

Արմենպրես

«Հայաստանը ներկայում այնպիսի դեմոգրաֆիկ վիճակում է, որ հրատապ քայլերի անհրաժեշտություն կա»,- ասում է Վազգեն Խաչիկյանը:

Սոցիալական ապահովության պետական ծառայության պետ Վազգեն Խաչիկյանը երեկ լրագրողների հետ զրույցում հայտարարել է, որ Հայաստանում կենսաթոշակային բարեփոխումների իրականացումը հետաձգվում է:

Ըստ «Արմեպրեսի»՝ Խաչիկյանը դա պայմանավորել է ճգնաժամի բացասական հետևանքներով և այդ բարեփոխումների համար անհրաժեշտ օրենսդրական դաշտում առկա որոշ բացերով: Հայաստանը նախատեսում էր կենսաթոշակների կուտակային համակարգին անցնել 2010թ. հունվարի 1-ից: Ներկայիս ծրագրերով՝ դա կիրականացվի 2011թ. հունվարի 1-ից:

Կենսաթոշակների կուտակային համակարգը ենթադրում է, որ մինչև 40 տարեկան բոլոր անձինք կունենան անհատական կուտակային հաշիվներ, որոնց կփոխանցվեն նրանց կատարած սոցիալական վճարների չափով գումարներ, որոնք էլ հիմք կհանդիսանան կենսաթոշակի հաշվարկման համար:

40-ն անց տարիքի անձանց համար այդ համակարգում ներգրավվելը կամավոր է: Ներկայում գործում է «Սերունդների համերաշխության» համակարգը, երբ աշխատողները կատարում են սոցիալական վճարումներ, որից տարեցներին վճարվում է կենսաթոշակ, հետո իրենք էլ ստանում են կենսաթոշակ՝ ըստ այդ վճարումների չափի:

Կառավարությունն արդեն հայտարարել է կենսաթոշակային բարեփոխումների ուղղությամբ առաջին քայլերի ձեռնարկման մասին: Վ. Խաչիկյանը գործադիր մարմնի կողմից այդ նպատակադրումը գնահատում է որպես խիզախ քայլ, որը քաղաքական ռիսկ է պահանջում:

Ըստ նրա՝ կառավարության համար հիմա ավելի հեշտ կլինի պահպանել գործող համակարգը, սակայն այդ դեպքում արդեն 2025-2030-ից հետո կենսաթոշակների վճարման լուրջ խնդիրներ կառաջանան ազգագրական խնդիրների պատճառով: Այսօր արդեն այդ խնդիրները սրված են:

Վ. Խաչիկյանի դիտարկմամբ՝ եթե ԽՍՀՄ-ի տարիներին ամեն 3 աշխատողի միջինը բաժին էր ընկնում 1 թոշակառու, ինչը նշանակում էր, որ ամեն 3 աշխատողի կատարած սոցվճարներն ուղղվում էին 1 կենսաթոշակառուի, ապա այսօր իրավիճակն էականորեն փոխվել է: Ներկայում, կապված ծնելիության նվազման, ինչպես նաև աշխատունակ տարիքի, շատ քաղաքացիների արտագաղթի և գործազրկության հետ, ամեն աշխատողի միջինը բաժին է ընկնում 1.3 թոշակառու: Փաստորեն, աշխատողների վրա սոցիալական բեռը ծանրացել է, ընդ որում՝ այդ միտումը շարունակվում է:

Հայաստանի ազգագրական վիճակի վերաբերյալ ՄԱԿ-ի կատարած կանխատեսումներով, ըստ վատատեսական սցենարի, 2050թ. Հայաստանի բնակչության թիվը ներկայիս շուրջ 3.2 մլն-ից պակաս է լինելու: ՀՀ-ում ծնելիության լուրջ խնդիրներ են երևան եկել դեռ 1995-ից հետո, երբ ծնունդների տարեկան թիվը նախկին 90 հազարից իջավ 25-26 հազարի:

Չնայած վերջին մի քանի տարիներին Հայաստանում արձանագրվում է ծնունդների աճ (մասնավորապես՝ 2008թ. ծնվել է 42 հազար երեխա), սակայն 2010-2011 թթ. այդ աճը նորից կանգ կառնի, հնարավոր են նույնիսկ անկման միտումներ: Դրան ավելանում է նաև միգրացիոն հոսքերի շարունակումը:

Վ. Խաչիկյանի դիտարկմամբ՝ այդ պատճառով էլ 2020-2030 թթ. ծնելիության խնդիրն առավել ակնառու կդառնա: «Հայաստանը ներկայում այնպիսի դեմոգրաֆիկ վիճակում է, որ հրատապ քայլերի անհրաժեշտություն կա: Հայաստանում ամեն ընտանիք պետք է ունենա առնվազն չորս երեխա»,- ասաց նա՝ նկատելով, որ բազմազավակ ընտանիքներում երեխաներն ավելի կենսունակ են լինում:

յսօր, ըստ Վ. Խաչիկյանի, վերարտադրության գործակիցը Հայաստանում ընդամենը 1.45 է: Այնինչ՝ գոնե բնական վերարտադրության համար այդ գործակիցը պետք է լինի 2.1: Վերարտադրության աճի խիստ բարձր տեմպեր են արձանագրվում Ադրբեջանում, իսկ Վրաստանում գրեթե նույն պատկերն է, ինչ ՀՀ-ում: